Özellikle trafik kazası gibi olaylarda iyi niyetle insanların yardımına koşan kişilerin bir anlık dikkatsizlik sonucu kazazede olarak karşılarına geldiğini belirten Uzm. Dr. Karaduman, ilk yardım sürecinde alınması gereken önlemleri şöyle anlattı: “İlk önce kendi güvenliğimizi, sonra çevrenin güvenliğini sağlamalıyız. Yol üzerindeki kazaya giderken arabamızı güvenli bir yere park etmeliyiz, arabadan inerken trafik akışını kontrol etmeliyiz. Zira herkes panik halde olup, dikkatler dağınık olacaktır. Akan trafiğin tehlike oluşturmaması için işaret dubaları koymalıyız, kazazede etrafındaki kalabalığı güven ve sükunet altına almalıyız. Yani kazazedeye yardıma başlamadan önce kendi güvenliğimizi sağlamalıyız. Unutmayın ölü kahramanlar hayat kurtaramaz. İkincisi ise çevrenin güvenliğini sağlamak olmalıdır. Zira zincirleme kazalara sebep olmamak gereklidir. Acil durumlarda ilk müdahale, ilk yardım eğitimi almış kişiler tarafından yapılmalıdır. Bu ilk yardımın altın kuralıdır. Bu eğitimi almamış kişilerin yapması gereken ilk şey ise kazanın yerini, tam adresi hemen 112’ye bildirmektir. Çoğu zaman herkes birbirine güvendiği için 112 aranması gecikir. Arayan kişi mutlaka olayı sakin bir şekilde kısaca anlatıp ne zaman ve nerede olduğu, ne kadar kişinin etkilendiği gibi bilgileri anlaşılır şekilde bildirmelidir. Olay mahallinde 112’nin arandığı kesin olarak teyit edilmelidir.”

YANLIŞLARIN DOĞRU UYGULAMASI

Acil Tıp Uzmanı Dr. Karaduman, trafik kazası gibi olaylarla küçük ev kazalarında yapılan yanlış ilk yardım uygulamalarına örnekler verip doğru uygulamalar hakkında da şu bilgilendirmeyi yaptı:

“Hata: Trafik kazasında sıkışan kişiyi karga tulumba çıkarmak.

Doğrusu: Trafik kazasında sıkışan kişiyi karga tulumba çıkarmaya çalışmak omurilik hasarına yol açarak, kalıcı sakatlıklara neden olabilir. Bu nedenle profesyonel ekiplerin (ambulans-itfaiye) beklenmesi gerekmektedir. Kaza durumlarında da aynı mantıkla yaralının hareket ettirilmemesi gerekir.

Hata: Batan cisimleri yerinden oynatmak.

Doğrusu: Batan cisimlerin kontrolsüz şekilde çıkarılması çok risklidir. Bu gibi durumlarda batan yabancı cisimler kesinlikle yerinden oynatılmamalı, hemen ambulans çağrılmalı ve yabancı cisimlerin hastane ortamında çıkartılması sağlanmalı. Aksi takdirde kalıcı sakatlıklara hatta ölüme yol açılabilir.

Hata: Bayılan kişiye tokat atıp, su dökmek.

Doğrusu: Bayılan kişiye tokat atmak, su dökmek, keskin maddeler koklatmak maalesef sık yapılan yanlışlardandır. Çoğu zaman tansiyon düşmesinden dolayı baygınlık yaşanabilir ya da kişi bayılır gibi olur. O yüzden dolaşımın tekrar toparlanması için kişinin ayaklarını yükseltmek en basit ve hızlı çözümlerdendir. Bir iki yastık, küçük bir tabure ile hastanın ayakları kalp seviyesinin üzerine çıkarılabilir. Travmasız, solunum yolu açık, yanıtsız hastayı ise başını ve gövdesini yana çevirerek aspirasyon riskinden korumak gerekir.

Hata: Yanıklarda yoğurt, salça, diş macunu sürmek.

Doğrusu: Yanık vakalarında yanan bölgeyi soğutmak gerekir. Bunun için halk arasında yaygın şekilde uygulanan yoğurt, salça, diş macunu gibi maddeler enfeksiyona yol açabilir. Bu nedenle, bu tür maddeler sürmek yerine, yanan bölgeyi temiz bir suya tutabilir ya da buz uygulayabiliriz. Buzu direkt cilde temas ettirmek doğru değildir. İnce bir havlu veya bez ile buzu sararak yanık bölgesine 15 dakika kadar uygulamalıyız.

Hata: Kimyasal madde zehirlenmesinde kişiyi kusturmak.

Doğrusu: Özellikle kimyasal madde zehirlenmelerinde hastayı kusturmaya çalışmak kişiyi ikinci kez kimyasal maddeye maruz bırakacağı için yanlıştır. Bu gibi durumlarda kişinin asla kusturulmaması, kusmaya zorlanmaması gerekiyor.

Hata: Ateşli kişiyi battaniyelere sarmak.

Doğrusu: Ateş yüksekken vücut üşüyüp, titreyerek ateşi düşürmeye çalışır. Bu, vücudun savunma mekanizmasıdır. En sık yapılan hatalardan biri ter atmak amacıyla üst üste giyinmek, battaniyelerin altına girmektir. Bu hatalı davranış vücudun savunma mekanizmasını kırarak, ateşin daha da hızla yükselmesine neden olur. Yüksek ateşte mümkün olduğunca ince giyinmek, tekrarlayan havuz ısısında duşlar almak en doğru yaklaşım olacaktır. Ateşli olgularda sık yapılan diğer bir hata alkolle cildi ovalamaktır. Bu uygulama bir miktar serinlemeye yardımcı olabilir fakat ateşi düşürmeye asla yardım etmez. İşin kötüsü, alkol deriye nüfuz eder. Özellikle çocuklar için bu oldukça tehlikelidir.

Hata: Burnu kanayan kişinin başını geriye atmasını istemek.

Doğrusu: Burun kanamalarında kafayı geriye doğru yatırmak çok sık yapılan ilk yardım hatalarından biridir. Bunu yapmak kanamayı durdurmadığı gibi akan kanı boğaza yönlendirmekten başka bir işe de yaramaz. Oysa yapılması gereken şey, başı öne doğru eğmek ve burun deliklerine 15 dakika kadar basınç uygulamaktır.” İHA

The post UZMANDAN İLK YARDIMDA YAPILAN 7 ÖNEMLİ HATA UYARISI appeared first on Horoz Medya.

YAYGIN BİR HASTALIK DEĞİLDİR!

Aksine, dünyada en yaygın görülen hastalığıdır. Hastalığın tanımlandığı ilk yılarda görülme sıklığının 4 bin ila 5 bin kişide bir olduğu düşünüldüğünü belirten Gastroentroloji Uzmanı Prof. Dr. Şafak Kızıltaş “Oysa bugün yapılan çalışmalar, birçok toplumda ve ülkemizde çölyak hastalığının her 100 kişiden birinde gözlendiğini ortaya koyuyor. Bu oran Kuzey Avrupa’da 60-70 kişide bire, Batı Avrupa’da da yüzde 5-6’ya çıkıyor. Tanımlanan hastaların sayısına bakıldığında, bunun buzdağının su üstündeki bölümü olduğu benzetmesi yapılabilir. Saptanamayan hastaların çok daha büyük bir kitle olduğu düşünülüyor” diyor.

ÇÖLYAK, GENETİK BİR HASTALIK DEĞİLDİR!

Hayır! Bu hastalık genetik geçişlidir. Çölyak, tek yumurta ikizlerinden birinde varsa diğerinde de yüzde 75 oranında görülüyor. Birinci derece akrabalarda yüzde 20, ikinci derece akrabalarda da yüzde 5 oranında rastlanıyor.

ÇOCUKLUKTA ORTAYA ÇIKAR!

Bu hastalığın ortaya çıkış bulguları çok farklı olabilir. Süt çocukluğu, oyun çocukluğu gibi erken dönemlerde ortaya çıkabildiği gibi, 70 ve 80 yaşlarda tanımlanabilen geç olgular da bulunmaktadır. Yani çölyak, her yaşta görülebilen bir hastalıktır.

TEK BELİRTİSİ ŞİŞLİK VE KARIN AĞRISIDIR

Çölyak’ın birçok belirtisi vardır. Klasik bulguları karın ağrısı, ishal, kansızlık, kilo alamama, boy kısalığı, fiziksel ve ruhsal gelişme geriliği, diş minesinde sorunlar ve kemik erimesidir.

ÇÖLYAK YALNIZCA SİNDİRİM SİSTEMİNDE HASTALIK YAPAR

Aksine, çölyak tüm vücut sistemlerinde çeşitli hastalıklara neden olabilir. Kadınlarda adet düzensizliği, kısırlık, hamilelikte sık düşükler çölyaktan kaynaklanabildiğini belirten Gastroentroloji Uzmanı Prof. Dr. Şafak Kızıltaş, çok farklı hastalıklara yol açabileceğini vurgulayarak şu bilgileri veriyor: “Çölyak, karaciğer fonksiyonlarında sorun, kalp kası bozukluğu, D ve B grubu vitamin eksikliği, folik asit eksikliği, dermatit, ağızda aft, ülser, nörolojik bozukluklar, depresyon, böbrek ve eklem hastalıklar gibi farklı sorunlara neden olabilir.”

HUZURSUZ BAĞIRSAK SENDROMUNUN NEDENİ ÇÖLYAKTIR

Huzursuz bağırsak sendromu, farklı bir hastalıktır. Ancak Çölyak görülme sıklığının, dispepsi (karında ağrı, gerginlik, erken doyma, iştahsızlık, bulantı, geğirme) ve huzursuz bağırsak sendromu sorunu olan hastalarda yüzde 2-3 ‘e çıktığı bilinmektedir.

GLÜTENİ AZALTMAK ÇÖLYAKI TEDAVİ EDER

Bir çay kaşığının sekizde biri kadar un tüketilmesi halinde bile, alınan glüten hastalığı tetikliyor. Mekanizma şöyledir: Yiyeceklerin bağırsaklardaki emilimi sırasında vücudun savunma mekanizması glütene karşı savaş açar ve antikorların ince bağırsaktaki fırçamsı yüzeye saldırmasıyla bağırsak duvarında hasar olur. Bu hasar nedeniyle besin maddeleri emilmeden sindirim sistemi yoluyla atılır. Glütenli besinlerin az tüketilmesi sorunu bir parça hafifletse de tedavi etmez. Çölyak hastaları bu sorunla karşılaşmamak için içinde hiç glüten barındırmayan yiyecekler yemelidir.

TANI İÇİN KAN TETKİKİ YAPTIRMAK YETERLİDİR!

Yalnızca kan tetkiki yeterli değildir. Tanı için en önemli yöntem, hekimin muayenesi, hastanın öyküsünün iyi dinlenmesi ve hekim farkındalığıdır. Kan tetkiklerinde çölyak antikorlarına bakılldığını belirten Gastroentroloji Uzmanı Prof. Dr. Şafak Kızıltaş çölyak antikorlarının (Anti-EMA IgA, Anti-ttg IgA ) pozitifliği oranı hastalıkta yüksek olduğuna dikkat çekerek ince bağırsak biyopsilerinin alınması gerektiğini belirtiyor. Bazen ince barsak biyopsileri de yeterli gelmeyebilir. Bu gibi durumlarda doku tipi tayininin yapılması ( HLA DQ2-HLA DQ8 ) önerilmektedir. Çölyak hastalarının yüzde 95’inde bu doku tipleri pozitiftir, bu nedenle Çölyak hastalığının olup olmadığını göstermede önemli rol oynar.

GLÜTEN İÇEREN YİYECEKLERDEN UZAK DURMAK YETERLİDİR

Çölyak’ın tedavisinde en etkin yöntem, glüten içeren yiyecekleri yememek olsa da, yine glüten içeren temizlik ve kozmetik ürünlerinden de uzak durulması gerekir.

GLÜTENSİZ YİYECEK DİYETİNE ZAMAN ZAMAN ARA VERİLEBİLİR

Bu hastalığın tedavisinde en önemli adım, glüten tüketimine son verilmesidir. Üstelik bu diyet, hiç ara verilmeden ömür boyu sürdürülmesi gerekir. Diyetine özen gösteren kişilerin ince bağırsağında 6-12 haftada düzelme başlar. Bir yılın sonunda da hastaların yüzde 70’inde tam iyileşme sağlanır. Bir yılda düzelmeyen hastalarda bağışıklık sistemini baskılayan bazı ilaçlar kullanılır.

Editör : Abdullah GÖNÜLTAŞ / HABER MERKEZİ

The post ÇÖLYAKLA İLGİLİ DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR appeared first on Horoz Medya.