Türkiye’de Buğday Krizi Büyüyor: 44 İlde Üretim Azaldı!

Buğdayda Kara Tablo: Türkiye 36 Yıldır Aynı Seviyede Sayıyor!

Edirne’de Buğday Alarmı: Üretim %24 Azaldı!

Edirne’de Buğday Üretimi Çöküşte: Çiftçi Destek Bekliyor

Edirne Milletvekili ve Ziraat Mühendisi Ediz Ün, 2024 yılında Türkiye genelinde buğday üretiminin 35 ilde artmasına karşın 44 ilde azaldığını belirterek, üretimi düşen iller arasında Edirne’nin de yer aldığını vurguladı.

Buğdayın anavatanı olan Türkiye’de üretimin son 36 yıldır ortalama 20 milyon ton seviyesinde seyrettiğini ifade eden Ün, “2023 yılında 22 milyon ton olan buğday üretimi, 2024 yılında %5,5’lik bir düşüşle 20,8 milyon tona geriledi. En büyük üretim kaybı %74 ile Bartın’da yaşanırken, onu %43 ile Denizli, %38 ile Hakkari, %37 ile Yalova ve %35 ile Ağrı takip etti. Seçim bölgem Edirne, buğday, ayçiçeği ve çeltik üretimi ile geçinen bir il olmasına rağmen, burada da üretim %24 azaldı. Tokat, Giresun, Osmaniye, Mersin ve Van gibi illerde artışlar görülse de ülke genelinde toplam buğday üretimi 1,2 milyon ton azaldı” dedi.

Üretimdeki bu gerilemenin ithalatı artıracağına dikkat çeken Ün, “Buğday üretimindeki her milyon tonluk düşüş, Türkiye’yi dışa bağımlı hale getiriyor. Çiftçimiz, yüksek girdi maliyetleri nedeniyle Rusya’daki üretim maliyetleriyle rekabet edemiyor. Ucuz ithal buğday yurda girince, yerli üreticinin ürünü değer kaybediyor. Bu nedenle çiftçimizin, üretimin desteklenmesi şart. Çiftçimizi desteklemeyen AKP iktidarları döneminde 105 milyon ton buğday ithalatı için 29 milyar dolar ödendi. Oysa buğdayın anavatanı olan Türkiye’nin bu ürünü ihraç etmesi gerekirken ithal etmesi, tarım politikalarındaki başarısızlığın en açık göstergesidir” diye konuştu.

Edirne’nin son yıllarda kuraklığın etkisini ağır şekilde hissettiğini belirten Ün, “Küresel ısınma ve iklim değişikliği hem dünyada hem de ülkemizde tarımsal üretimi doğrudan etkiliyor. Ancak bu olumsuzluklardan en fazla etkilenen illerden biri Edirne. Çiftçilerimiz kuraklık nedeniyle ayçiçeği ve buğdayda istenilen verimi alamadı, çeltikte ise su sıkıntısı yaşadı. Trakya genelinde üretici ciddi sıkıntılarla karşı karşıya. Çiftçimiz, tarlasına atacağı bahar gübresini bile alamaz hale geldi. Borç yükü giderek artıyor, üretici adeta boğuluyor” dedi.

Buğday üretiminin sürdürülebilir olması için desteklerin artırılması gerektiğini vurgulayan Ün, “Buğday üreticisine, prim desteği hariç dekara en az 1.000 lira doğrudan destek verilmelidir. Aksi takdirde bu yıl üretim 20 milyon tonun altına düşecektir. Buradan Tarım ve Orman Bakanı’na çağrıda bulunuyorum: Çiftçiyi desteklememek, milyonlarca insanın gıda güvenliğini riske atmak demektir. Buğday üreticisini sahipsiz bırakmanın vebali ağırdır” ifadelerini kullandı.

 

CHP BURSA MİLLETVEKİLİ ORHAN SARIBAL: “ÇİFTÇİNİN ÇİLESİ BİTMİYOR,  ÖNCE İKTİDARIN YANLIŞ TARIM POLİTİKALARI, SONRA KURAKLIK, ŞİMDİ DE DON… ÇİFTÇİYE ACİL DESTEK ŞART”

Türkiye genelinde etkili olan ani sıcaklık düşüşü ve zirai don, tarım üreticilerini zarara uğratırken, CHP Bursa Milletvekili ve PM Üyesi Orhan Sarıbal, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın acilen zarar tespit çalışmalarına başlaması gerektiğini söyledi, “Çiftçilere doğrudan maddi destek sağlanmalı” dedi.

Sıcaklığın bazı bölgelerde -10, 14 dereceye kadar düştüğünü belirten Sarıbal, özellikle Adana, Mersin ve Hatay’daki tarım arazilerinde meyve ağaçları, soğan, patates, marul üreticisinin kayıp yaşadığını belirtirken, “Türkiye’de çiftçinin çilesi bitmiyor. Çiftçilerimiz zaten ekonomik sıkıntılarla mücadele ederken, bir kez daha sarsıldı. Önce iktidarın yanlış tarım politikaları, sonra kuraklık, şimdi de don… Üretici her defasında kendi yarasını kendi sarmaya çalışıyor, ama ne destek var ne çözüm. Tohumdan gübreye, mazottan ilaca her şey ateş pahası. Üstüne bir de afetler vurunca çiftçi tamamen çaresiz kalıyor. Anadolu’nun bereketli toprakları kaderine terk edilirken, sofralarımıza neyin, kaça geleceği kimsenin umurunda değil. Desteklemeler göstermelik değil, gerçekçi olmalı. Üretici tarladan çekildiğinde, sofralarımız daha da pahalılaşacak” diye konuştu.

GİRDİ MALİYETLERİ ARTARKEN DESTEKLER YETERSİZ!

Tarımsal girdi maliyetlerinin son yıllarda hızla arttığını hatırlatan Sarıbal, tohum fiyatlarının yüzde 52,3, enerji giderlerinin yüzde 23,2, gübre fiyatlarının yüzde 21,45 oranında zamlandığını belirtti. Milletvekili Sarıbal, “Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler ise yüzde 44,2 oranında zamlandı. TÜİK’in belirlemelerine göre tarımsal girdiler, 2021 yılında yüzde 64,4, 2022 yılında yüzde 91,1, 2023 yılında da yüzde 38,8 oranında artmıştı. Toprak Mahsulleri Ofisi’nin saha araştırmasına göre; Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da son 65, Akdeniz Bölgesi’nde son 33 yılın en düşük ocak ayı yağışı yaşandı. Kuraklıktan Adana, Adıyaman, Erzincan, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Karaman, Kilis, Malatya, Mersin, Osmaniye ve Konya etkilendi. Üreticiyi şimdi de don vurdu. Tarım ve Orman Bakanlığı acilen zarar tespit çalışmalarına başlamalı. Dondan zarar gören bölgeler afet bölgesi ilan edilmeli. Çiftçilere doğrudan maddi destek sağlanmalı. Zarar gören çiftçilerin banka ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan borçları faizsiz ertelenmeli. Don zararına karşı acil bir destek paketi açıklanmalı. İklim krizinin tarıma etkileri üzerine uzun vadeli politikalar geliştirilmelidir. Çiftçiyi kaderine terk etmek, sadece üreticiyi değil, Türkiye’nin tarımını ve gıda güvencesini de tehlikeye atmak demektir” ifadelerini kullandı.

 

 

 

 

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, döviz kurlarındaki dalgalanmalar, ithalata bağımlılık ve yanlış tarım politikaları yüzünden çiftçinin ağır bir krizde olduğunu belirtti; “2004’te çiftçilerin banka kredilerine olan borcu, devlet desteklerinin yüzde 58,4’ünü oluştururken, bu oran 2024’te yüzde 10,5’e kadar düştü. Banka kredilerinin 164 kat artmasına karşın, tarımsal destekler sadece 30 kat arttı. Bu büyük dengesizlik, çiftçilerin borç batağına saplanmasına yol açarken, büyük şirketlerin üretim sürecine hakim olmasını da kolaylaştırıyor. Borçlarını ödeyemeyen çiftçiler, tarım arazilerinin satılmasıyla karşı karşıya kalıyor” dedi.

CHP Bursa Milletvekili ve PM Üyesi Orhan Sarıbal, sahte içki kaynaklı ölümleri ve 2024 yılında çiftçilerin bankalara olan borçlarını Meclis’te düzenlediği basın toplantısında değerlendirdi. Döviz kurlarındaki dalgalanmalar, ithalata bağımlılık ve yanlış tarım politikaları yüzünden çiftçinin ağır bir krizde olduğunu kaydeden Milletvekili Sarıbal, mazot, gübre, ilaç, tohum ve yem gibi temel tarım girdilerinin büyük bir kısmının dövizle ithal edildiği için TL’nin değer kaybının çiftçiyi daha da zor durumda bıraktığını söyledi. Devletin verdiği tarımsal desteklerin yetersiz kaldığına değinen Sarıbal, “2004 yılında çiftçilere verilen tarımsal desteklerin, çiftçilerin bankalara olan borcuna oranı yüzde 58,4 (3,084 milyar TL / 5,280 milyar TL) iken, 2024 yılında bu oran yüzde 10,5 (91,5 milyar TL / 869 milyar TL) seviyesine düşmüştür. Bu durum sektörün krediye bağımlılığının katlanarak büyüdüğünü göstermektedir. Tarım sektöründeki borç yükü özellikle son yıllarda hızla artmaktadır. Son bir yılda borçların yüzde 44 oranında artmış olması, üretim maliyetlerindeki yükselişin, döviz kurlarının, girdi fiyatlarının ve finansmana erişim koşullarının zorluğunu ortaya koymaktadır. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun yayımladığı verilere göre; 2004-2024 yılları arasında bankalar tarafından çiftçilere kullandırılan kredi miktarı 164 kat artmış, buna karşılık bütçeden tarıma yapılan destekleme ödemeleri sadece 30 kat artırılmıştır. 2004 yılında tarım sektörünün kullandığı banka kredileri tarımsal desteklerin 1,7 katı iken, bu oran 2024 yılında 9,5 katına ulaşmıştır” dedi.

BORÇ SARMALINDAKİ ÇİFTÇİNİN YÜKÜ HAFİFLETİLMELİ

Tarımda sürdürülebilirliği tehdit eden bu tablonun, aynı zamanda üretici sayısının hızla azalmasına ve tarım alanlarının atıl kalmasına yol açtığına dikkati çeken Sarıbal, “2006 tarihli Tarım Kanunu’nun 21. maddesi, tarımsal desteklerin Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın en az yüzde 1’i olması gerektiğini belirtiyor. Ancak gerçekler acı verici. 2023 ve 2024 yıllarında bu oran, yüzde 0.2’ye kadar gerileyerek çiftçilerin devlet desteğinden ne kadar mahrum kaldığını gözler önüne seriyor. Bu durum, çiftçilerin bankalardan kredi almaya yönelmesine ve borç yükünün artmasına neden oluyor. Girdi maliyetlerinin astronomik seviyelere ulaşması, kredi faiz oranlarının yükselmesi ve düşük alım fiyatları karşısında üretici yalnızca borçlanmak zorunda kalıyor. Bu borç sarmalı, kırsal kesimde çiftçiliğin geleceğini tehdit ediyor. Küçük üreticiler, büyük şirketlerin egemenliğine giriyor ve yerel üretim giderek zayıflarken ithalat artıyor. Çiftçilere daha fazla devlet desteği sağlanmalı, gübre, mazot ve ilaç gibi temel tarım girdilerinin fiyatları makul seviyelerde tutulmalı, düşük faizli kredilerle borç yükü hafifletilmeli” ifadelerini kullandı.

VATANDAŞ İÇKİYE DEĞİL, DEVLETE HARAÇ ÖDÜYOR!

İstanbul ve Ankara’da yaşanan sahte içkiden ölümlerin iktidarın yanlış vergi politikası, denetimsizlik ve halk sağlığını hiçe sayan yönetim anlayışının doğrudan bir sonucu olduğunu kaydeden Milletvekili Sarıbal, “Kaçak ve sahte içki, doğrudan AKP iktidarının yarattığı halk sağlığı sorunudur. ÖTV artışıyla alkol fiyatlarını uçururken; kaçak üretimi teşvik ediyor, halkın alkole ulaşmasına engel olmaya çalışırken, ölümcül sahte içki piyasasını destekliyor! 2010’da 51 TL olan bir litre saf alkolün ÖTV’si bugün 1.365 TL’ye ulaşmış durumda. Yüksek fiyatlar nedeniyle insanlar sahte içkiye yönelmek zorunda kalıyor. Hükümetin 2025 yılı için belirlediği hedef ise, alkollü içeceklerden 170 milyar 750 milyon 672 bin TL, tütün mamullerinden ise 455 milyar 664 milyon 231 bin TL vergi toplamak. 2024 yılına göre alkolden alınan vergilerde yüzde 49, tütün ürünlerinden alınan vergilerde ise yüzde 48,7’lik bir artış öngörülüyor. Merdiven altı üretim artıyor, metil alkol zehirlenmeleri yaygınlaşıyor. Yüzlerce insan bu yüzden hayatını kaybediyor ya da sakat kalıyor. Bugün, 1 litrelik alkollü içkiden alınan vergi 900 liraya yakın. Vergisiz fiyatı ise, neredeyse 5’te biri. Yani vatandaş içkiye değil, devlete haraç ödüyor! Rakıda şişenin beşte üçünü devlet içiyor. Devletin denetlemesi gereken kaçak üretim, bizzat devletin yüksek vergi politikası nedeniyle büyüyor. ÖTV düşürülmediği sürece bu ölümler devam edecek. Halk sağlığını korumak için yapılması gerekenler çok açık. Fahiş vergi yükü azaltılmalı, halkın güvenli ve yasal içkiye erişimi sağlanmalı. Kaçak içki üretimiyle etkin mücadele edilmeli, denetimler artırılmalı. İnsanların yaşam tarzına baskı kuran anlayıştan vazgeçilmeli” diye konuştu.