2024 takvim yılında sahip oldukları mal ve hakları kiraya verenlerin vergilendirilmesine yönelik olarak milyonlarca taşınmaz sahibini ilgilendiren kira gelir beyannamelerinde süreç başladı. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, “Ülkemizde 7 milyona yakın kiracı bulunuyor. Taşınmazların kiraya verilmesi karşılığında elde edilen gelirler ‘gayrimenkul sermaye iradı’ olarak ifade ediliyor ve belli koşullarda gelir vergisine tabi tutuluyor. Kişinin 2024 yılı içerisinde tahsil etmiş olduğu toplam mesken kira geliri 33 bin TL üzerinde ise beyanname vermek zorundadır. Bu istisna sadece tek mesken için uygulanabilir. Eğer bir konuta birden fazla kişi ortak ise bu konuttan elde edilen kira geliri için her bir ortak söz konusu istisnadan ayrı ayrı yararlanabilir. Vergi kesintisine (tevkifat) tabi işyeri kira gelirleri elde edenler ise kira gelirlerinin brüt tutarı 2024 yılı için beyanname verme sınırı olan 230 bin TL’yi aşması halinde beyanname verirler” dedi.

  Gerçek Gider veya Götürü Gider Seçilebilir
Kira gelirinin vergilendirilmesinde, elde edilen gelirin safi tutarının iki farklı şekilde tespit edilebileceğini ifade eden Özelmacıklı, “Götürü gider yöntemi seçildiğinde, belge aranmaksızın kira gelirlerinden istisna tutarı düşüldükten sonra kalan tutarın yüzde 15’i götürü gider olarak hasılattan indirilebiliyor. Yani götürü gider yöntemini seçenlerin mesken kira gelirinden 33 bin TL istisna düşüldükten sonra yüzde 15 oranında indirim uygulanır. Gerçek gider yönteminde ise, kira gelirinden Gelir Vergisi Kanununda belirtilen giderler indirilebiliyor. Ancak, bu giderlerin vergiden istisna edilen tutara isabet eden kısmı indirilemez. İndirim konusu yapılan giderlerin belgelendirilmesi zorunlu olup, bu belgelerin 5 yıl süresince saklanması gerekmektedir. Gerçek gider yöntemini seçenler sahibi bulunduğu konutu kiraya verip, kendisi de kirada oturuyorsa 2024 yılı içinde ödediği kira tutarını gider olarak yazabilir” diye konuştu.

Tevsik Zorunluluğuna ve Beyanname Vermeye Dikkat Edilmeli
Özelmacıklı, “Meskenlerde elde edilen kira gelirleri beyan edilmez veya eksik beyan edilirse, 2024 yılı için 33 bin TL’lik istisnadan yararlanılamaz. Ancak idarece herhangi bir tespit yapılmadan önce, süresinde beyan etmedikleri veya süresinde verdikleri beyannamede yer almayan konut kirası gelirlerini, kendiliklerinden, süresinden sonra verecekleri beyanname ile beyan edenler söz konusu istisnadan yararlanabilirler. Kira gelirinin beyan edilmediğinin veya eksik beyan edildiğinin vergi dairesince tespit edilmesi halinde, vergi dairesi tarafından cezalı tarhiyat yapılır. Ayrıca kira tahsilat ve ödemelerinde tevsik zorunluluğuna uymayanların her birine, her bir işlem için o yıl için belirlenen miktarından az olmamak üzere işleme konu tutarın yüzde 10’u nispetinde özel usulsüzlük cezası kesilir” ifadelerini kullandı.

  2 Nisan Son Tarih
2024 takvim yılına ait gelir vergisi beyannamesinin 31 Mart ve 1 Nisan’ın resmi tatile rastlaması nedeniyle bu sene 2 Nisan tarihine kadar verilebileceğini ifade eden Özelmacıklı, “Kira gelirine ilişkin beyannamesinin önceden hazırlanarak mükelleflerin onayına sunulduğu Hazır Beyan Sistemi üzerinden hızlı, kolay ve güvenli bir şekilde verilmesi mümkün. Hazır Beyan Sisteminde, kira beyannamesi elektronik ortamda onaylandığı anda beyanname verilmiş sayılır. Sisteme hazirbeyan.gib.gov.tr adresinden ve Dijital Vergi Dairesinden giriş yapılabilir. Hesaplanan gelir vergisinin birinci taksiti, damga vergisi ile birlikte 2 Nisan 2025, ikinci taksitinin ise 31 Temmuz 2025 tarihine kadar ödenmesi gerekiyor” diye konuştu.

Barınma Temel İhtiyaçtır, Fahiş Kira Artışları Geri Çekilmelidir

İGİAD Türkiye İktisadi Girişim ve İş Ahlakı Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Ayhan Karahan yaptığı açıklamada: “COVİD 19 Pandemi sürecinde konut ihtiyacında arz talep dengesinin bozulması, enflasyon ve dövizde yaşanan artışlar neticesinde konut kiralarında fahiş artışlar yaşanmıştır. Fahiş kira artışlarının temelinde ekonomik sebeplerden çok mal sahiplerindeki iş ahlakından yoksunluk yatmaktadır. Mal sahipleri kira gelirini ticari ve mevduat geliriyle kıyaslamamalıdır konutu rant aracı olarak değerlendirmemelidir.  Mal sahibi kiracısını mülkünün emanetçisi olarak görmeli, kira gelirine bereket gözüyle bakmalıdır. Mal sahiplerinin kiracısını kendi yerine koymadan, empati yapmadan, kiracısına karşı tamahkarlığı, aç gözlülüğü, göz doymazlığı, aşırı kazanma hırsı, insaf ve vicdanla bağdaşmayan fırsattan istifade eden   davranışları neticesinde konut kiralarına yapılan aşırı fiyat artışları kiracıları çok zor durumda bırakmakta, hayatı çekilmez hale getirmekte, kiracılık zulme maruz kalmaya dönüşmektedir. İstanbul’da kiralar artık ödenemez, altından kalkılamaz boyuttadır. Konut kiralarında iş çığırından çıkmış ipin ucu kaçmıştır. İstanbul’da konut fiyatlarında yaşanan fahiş kira artışları hiçbir hesaba, kitaba, ölçüye, emsale uymamakta; kiralarda enflasyon ve döviz artışının çok çok üstünde artışlar yaşanmaktadır. İstanbul’da konut kiraları Türkiye’nin ekonomik gerçeklerine, kiracıların gelir düzeyine, hayatın doğal akışına, yaşam standartlarına uymamakta, sosyal barışı tehdit etmektedir.

İstanbul’da dar ve orta gelirli ailelerin oturduğu bir semtte 9000 TL olan kira 1 Temmuz’da kontrat yenilenmesinde 3 kat artarak 27.000 TL ye çıkmıştır. Türkiye’de son bir yılda neyin fiyatı 3 kat arttı da kirada artış 3 kat oldu.  Bugün asgari ücretlinin maaşının tamamı İstanbul’da kiranın yarısını karşılayamamaktadır. Yapılan son zamla en düşük memur maaşı olan 22.000 TL dahi kiraya yetmemektedir. Devletin kiralara azami %25 zam artış kararı mal sahipleri tarafından uygulanmamaktadır. Gözünü aşırı kazanma hırsı bürümüş mal sahiplerini bugün hiçbir şey durduramamaktadır. Kiralık konut ihtiyacını fırsata çeviren mal sahipleri kira artışlarını kendilerince hiçbir hesaba kitaba kıyasa dayanmadan keyfi oranlarda yapmaktadırlar. Fahiş kira artışlarına mutlaka dur denilmelidir. Konut ihtiyacı karşılanana, arz talep dengesi sağlanana kadar, kiracıların hakları korunmalı, fahiş kira artışları mutlaka geri çekilmelidir. Konut kira artışları mal sahibinide kayba uğratmayacak, kiracıyıda zor durumda bırakmayacak, makul bir seviyede tutulmalı, makul seviyenin üzerinde kira artışlarına kesinlikle müsaade edilmemeli, makulün üstünde kira artışı yapan mal sahiplerine hukuki yaptırım ve cezai müeyyide uygulanmalıdır” dedi.