Denizli 37°C
24 Ağustos 2019 - Cumartesi
Yazar hakkında | Tüm köşe yazıları
Hüsamettin TAT

KAŞGARLI MAHMUD

Geçen haftalarda 19 Temmuz da Antalya’ya iki günlüğüne oğlumun KPSS sınavı nedeniyle gitme durumum oldu. Bazen insan uzaklaştığı ortamdan ya da gittiği yere vardığında iyi ki gelmişim dediği zamanlar oluyor. Bende iyi ki gelmişim Antalya ya diyenlerdenim. Aslında çok sıcak durulacak gibi değil ama her eksinin mutlaka artısı da olmakta. Elazığ’dan gelen şair arkadaşım Gülnaz Yıldırım ve ailesini tanıma fırsatı yakaladım çok naif bir aile ile karşılaştım, kız kardeşlerimi görme onlarla hasret giderme fırsatım oldu. En acısını da yaşadım amcamın Antalya da polis olan kızının ani ölümü ile yıkıldım, çok üzüldük. Oğlumun sınavı Akdeniz Üniversitesinde olduğundan üniversitenin birimlerini bol bol gezdim ve tanımaya çalıştım. Edebiyat Fakültesinin avlusuna girdiğimde çok sayıda Türk büyüklerin heykelleri ile karşılaştım. Hepsinin ayrı ayrı kısa da olsa tanıtım yazılarını okudum. Bu Türk büyükleri içerisinde Kaşgarlı Mahmud’u sizlere de tanıtmak istediğimden bu haftaki köşe yazımı Kaşgarlı Mahmud’a ayırdım.

Kaşgarlı Mahmud 1008 yılında Türkistan'da doğdu. Saciye ve Hamidiye medreselerinde öğrenim gördü. Eğitim hayatından sonra kendisini Orta Asya’yı gezmeye ve Türk dilini incelemeye verdi. Anadolu’ya da gelerek çeşitli lehçe ve dil üzerine çalışmalarda bulundu. 1072-1073 yılları arasında hazırladığı ünlü eseri “Divanü Lügati’i Türk“ü Abbasi halifesine armağan etti. Bu kitabın asıl nüshası günümüzde halen Ayasofya Müzesi‘nde muhafaza edilmektedir. Kaşgarlı Mahmut kitabını tamamladıktan kısa bir süre sonra Kaşgar’a dönerek burada vefat etti.

Etkileri

İyi bir eğitim görmüş olan Kaşgarlı Mahmut, İslamiyet ile ilgili çalışmaları yakından takip ederdi. Arapça ve Farsça’yı iyi derecede biliyordu. Yaptığı araştırmalar dil ile sınırlı kalmamış, gelenek ve görenekler üzerine de incelemeler yapmıştır. Ana dili olan Türkçe’nin bütün diyalektlerini ve kollarını yerinde öğrenerek ünlü eserinde bunlara yer vermiştir.

Kitabında bütün Sırderya (Seyhun) kıyılarında bulunduğunu yazan Kaşgarlı Mahmut, yaptığı araştırmada kendi ailesinin de Irak‘tan Kaşgar’a göç ettiğini yazmıştır. Daha sonra yapılan araştırmaya göre Sultan Melikşah‘ın eşi Terken Hatun‘nun maiyetinde o dönemde İslam Dünyası’nın en önemli kültür merkezlerinden biri olan Irak’a birçok göç olduğu ortaya çıkmıştır.

“Türk Sözlüğünün Divamı” manasına gelen “Kitâbü divân-i lûgat it-Türk“, yalnız bir sözlük değil aynı zamanda İslam öncesi Türk Edebiyatı, tarihi, coğrafyası, mitolojisi, gelenek ve görenekleriyle ilgili günümüze ışık tutan bir kaynaktır. 1073-1077 yılları arasında Bağdat’ta yazılan bu kitabın bir diğer özelliği de yabancılara Türk dilini ve kültürünü öğretmektir.

Divân-i Lûgat’it-Türk’de Türkçe kelimelerin anlamları Arapça olarak yazılmıştır. Türkçe 7500 kelimenin karşılıkları, Türkçe atasözleri ve savlarda da kitapta yer almaktadır.

Kaşgarlı Mahmut’un “Türk Dillerinin Gramatik İncelemesi” adıyla başka bir kitabının bulunduğu söylenmekteyse de günümüze kadar ulaşmamıştır.

Hüsamettin TAT diğer köşe yazıları
ÖNCE NİYET2019-07-20 06:14:52
ADI FİRUZE2019-07-13 10:45:00
YAŞASIN HAYAT2019-06-22 06:02:21
AREFE2019-06-01 11:28:05
 1  2  3  4  5  6  7  ...  12  13  ›  ›› 
Şuan 1 sayfadasınız, toplam 13 sayfa var.
Bu kategoride 126 adet içerik var.

Bu yazıları okudunuz mu ?
Horoz İlçeler Gazetecilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. | 2016 - Tüm hakları Saklıdır. | Şanlısoy Web