Denizli 37°C
24 Ağustos 2019 - Cumartesi
Yazar hakkında | Tüm köşe yazıları
Gönül Ehliyer

İLİM İLE EDEP

İnsanı yücelten, değerine değer katan en yüksek hakikat ilimdir. İlim, sonsuz alemde sonsuz öğrenme ve bildiğimiz, bileceğimiz, hayatımızın her anını kapsayan bilgilenme ve öğrenmedir. Hayat ilim ile başlar devam eder. Çocuk, genç, ihtiyar olsun öğrenme sürecindedirler. Peygamberimizin "Beşikten mezara kadar ilmi talep edin" hadis-i şerifleriyle buna işaret etmektedir. Çocuğun doğar doğmaz annesini emmesi, sıcağı soğuğu öğrenmesi, bir ihtiyarın çocuktan telefon kullanmasını öğrenmesi de bilgidir, ilimdir. Yani, ilmin yaşı yoktur. Atalarımız "Akıl yaşta değil baştadır" sözü buna büyük delildir.

İlim, yaş sınırı tanımadığı için bazen bir ihtiyar bir çocuktan veya baba evladından bir şeyler öğrenebilirler. İlimde zaman kavramı yoktur. Kişi, her an ve her yerde ilme açıktır. Okulda, evde, sokakta, kırda, tarlada, fabrikada yaşadığımız her yerde devamlı öğrenme işlevinde bulunuruz. Bir yerde ne kadar çalışır ve yaşarsak yaşayalım, bilirsek bilelim her an yeni bilgilere açığız ve yeni şeyler öğrenebiliriz.  Peki ilim, tek başına, başlı basına insanı yüceltip ona değerler atfeder mi? "Gezdim Şam ile Halep eyledim ilmi talep eğer yoksa insanda edep neylesin mektep okusa da merkep okumasa da merkep" Yunus'un bu dizilerinden ilmin edeple insana fazilet, değer ve büyük hasletler kattığını öğreniyoruz. Edep, haya ile zinetlenmiş, akıl-ı selim ile teçhizlenmiş, güzel ahlakla donanmış, insanın imanını kemale erdiren ve ruhen terakki ettiren, selamete ve huzura kavuşturan en büyük haslet ve en pahalı sermayedir.

Edep yoksunu ilim, insanı yüceltmediği gibi insanlığa bir faydası da olmaz. Edep sahibi kimse ilmini Allah, devlet, millet, insanlık için kullanır. Fakat edepten mahrum insan ilmini kendi menfaati doğrultusunda kullanır. Edep, haya ve güzel ahlakı yitik olanlar ne kadar ilim sahibi olurlarsa olsunlar, ne kadar teknolojide ilerlerse ilerlesinler insanlık meziyet ve irfanından, değerinden uzak kalır. Bu sebeple maddi anlamda yükselse de mânevî terakki edemez. Mutsuz, huzursuz, insanlıktan nasibini almamış olarak insanlardan uzak hayvan gibi bir hayat yaşarlar. Kur'an  edep yoksunu Yahudi alimlerini su ayetle ifade etmiştir:"Tevratla yükümlü tutulup ta onunla amel etmeyenlerin durumu ciltlerle kitap taşıyan eşeklerin durumu gibidir." (Cuma 5) işte edepten yüz çevirenler ilanihaye hep hüsran ve kıymetsiz olacaklardır.

Başta ilim olmak üzere içinde edep ve güzel ahlak olan her şey ulvidir.

Sems-i Tebrizi "Akıldan imanın hakikati nedir diye sordum. Akıl kalbimin kulağına dediki, imanın hakikati edepten ibarettir. Şöyle devam etti. İnsanın tenindeki can ne ise edep de odur. İnsanın kalbindeki ve gözündeki nurlar hep edepten ibadettir." Mevlana Hazretleri de "Eger insan edepten mahrum ise insan değildir. İnsanın hayvandan farkı  edeptir. Gözünü aç ve kelime kelime Allah'ın kelâmına dikkat et. Ayet ayet Kur’a nın manası edeptir." sözleriyle edebin mahiyetini, önemini ve değerini dile getirmişlerdir.

Görüyoruz ki insan ilimle ilerler, bir şeyler kazanır ve yücelir. İlmi de edep ve güzel ahlak yüceltir. İlmin değerine değer katar. Edepsiz ilim kuru mânevî bir faydası olmayan bilgiden ibarettir.  

Kur'an Peygamberimize hitaben "Muhakkak sen yüce bir ahlâk üzeresin" (Kalem 4)ayetinde ve "Bu benim Zatım için razı olduğum dindir. Bu dine yakışan da ancak cömertlik ve güzel ahlaktır." (Ali el-Muttaki kez 392) kutsi hadis-i şeriflerifinde edep ne kadar yüksek hakikat ve fazilet olduğunu ayen beyan anlatıyor. Aynı şekilde peygamberimiz de "Ben güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderildim." ( İmam Malik Muvatta Hüsnü Hulk 8) ve  "Muminlerin iman bakımından en mükemmeli ahlaken en güzel olanıdır." (Ahmet b. Hambel Musned ll 250) hadis-i şerifleriyle edebe vurgu yapmaktadır.

Evet edep ve ilim birbirini yükselten, yücelten ve birbirine değer katan iki güzîde hasletlerimizdir. Edep, tek başına bir fazilettir. Cahil olsun alim  olsun makam mevki sahibi olsun edep sahibi insan değerlidir faziletlidir. Fakat edepten yoksun ister profesör olsun ister büyük bir makam sahibi olsun hiçbir değeri ve insanlığı yoktur. Öyleyse illa edep illa edep...

Edep bir taç imiş nur-u Hudadan

Giy ol tacı emin ol her beladan

Gönül Ehliyer diğer köşe yazıları
Aşka Aşk Gerek2019-08-22 08:50:23
Bayramın Ardından2019-08-16 08:19:20
Kurban ve Ötesi2019-08-08 10:40:20

Bu yazıları okudunuz mu ?
Horoz İlçeler Gazetecilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. | 2016 - Tüm hakları Saklıdır. | Şanlısoy Web